मुग्धा आज घरी परतणार होती... तिच्या घरी, तिच्या हक्काच्या घरी... साठे मॅडम तिचा निरोप घेतांना म्हणाल्या..
"मुग्धा... तू आयुष्याचा फार मोठा टप्पा पार केला आहेस. बाळा! 'आपलं जग' म्हणून ज्या जगात तू परत जाते आहेस ना... ते कदाचित तुझ्या आठवणींपेक्षा बदललेलं असू शकेल.... बदलांचा स्वीकार कर."
अधिक्षिका साठे मॅडम तश्या खूप खूप प्रेमळ... निरोपाच्या वेळी दोघींचेही डोळे भरून आले. जणू आई लेकीची सासरी पाठवणी करतेय...
"स्वतःला कधीही एकटं समजू नकोस .. मी सदैव सोबत आहे तुझ्या."
अश्या चार समजुतीच्या शब्दांसह मुग्धाने हात हलवत त्यांच्या आणि त्यांच्या 'मनांगण' चा निरोप घेतला. थोडीथोडकी नाही तर तब्बल बारा वर्षांनी मुग्धा तिच्या घरी देशमुख निवासमध्ये परत जायला निघाली होती. डोळ्यांसमोर सगळ्या सुखद आठवणी फेर धरून नाचायला लागल्या....
जेमतेम 20 वर्षे पूर्ण झाले आणि आईविना वाढवलेल्या मुग्धाचे बाबांनी लग्न लावून दिले... मोहन देशमुख आणि त्याचा परीवार परिचित होताच... गावातल्या गावात सासर मिळालं... लेक डोळ्यांसमोर राहणार म्हणून बाबा निश्चिन्त झाले. मोहन देशमुख होतकरु होता... त्याने फर्निचरचे दुकान नुकतेच सुरू केले होते. जोडीला घरची शेतीवाडी वगैरे असल्याने तशी आर्थिक परिस्थिती चांगली होती. घरी मोहन आणि त्याचे आईवडील, मोठ्या दोघी बहिणींचे विवाह होऊन त्या आपापल्या संसारात रमलेल्या होत्या. मुग्धा देशमुखांच्या घरी सोन्याच्या पावलांनी गेली... तिच्या आगमनाने मोहनच्या व्यवसायाची भरभराट झाली. शांत, हळवी, बुजरी पण लाघवी मुग्धा घरातल्या सगळ्यांची लाडकी बनली. सासूबाईंची तर तिच्यावर खूप माया...
"गेल्या जन्मीचं पुण्य असेल आमचं.. म्हणून तू सून म्हणून मिळालीस."
असं त्या नेहमी म्हणायच्या मग हात मस्तकावर फिरवून कडकडा बोटे मोडत तिची दृष्ट काढायच्या... कश्या असतील त्या? थकल्या असतील इतकी वर्षे कामे करून करून... आता त्यांना मुळीच काम करू द्यायचे नाही नुसता आराम करा म्हणायचं.... मुग्धाच्या मनांत आलं. आठवणींचं एक आवर्तन पूर्ण होईपावेतो घर आलंच... घराचं प्रशस्त अंगण, त्यातली शिसमची बंगळी, तुळशी वृंदावन सगळं जसच्या तसं होतं... बारा वर्षे झालीत ह्या सगळ्याला बापरे! पण सगळं तर तसंच आहे ... गुलाबाला कित्ती फुलं आली आहेत ना! जणू स्वागत करताहेत आपलं... मुग्धाच्या मनांत आलं आणि ती स्वतःशीच गोड हसली. घराच्या बैठक खोलीत सासरे येरझारा घालत तिची वाट पाहत होते... त्यांची नजरानजर होताच ते प्रसन्न हसले... पण दडपण होतं का त्यांच्यावर काही?? की उगाच वाटलं आपल्याला?? मुग्धाचे मन नाना कुशंकांनी भरून गेले.
घरातली जुनी कामवाली रखमा भाकर तुकडा घेऊन पुढे आली... तिचे डोळे मुग्धाला पाहून भरून आले. घरात येताच थकलेल्या सासूबाई कश्याबश्या उठत तिच्याजवळ येत मायेने तिच्या चेहऱ्यावर हात फिरवून , काठोकाठ भरले डोळे निःशब्द होत पुसू लागल्या. मुग्धा ह्या मायेने गहिवरून गेली... मोहन तिचीच वाट पाहत असल्यासारखे तिष्ठत उभे होते...किती वयस्कर दिसताहेत हे? पोट सुटलंय केस पिकलेत... वय झालं म्हणायचं... तसं आपलंही वय वाढलं होतच ना!... मुग्धाच्या मनात कित्येक दृष्य-अदृष्य बाबींचा कॅलिडोस्कोप उलगडत गेला. मोहन सुरुवातीपासून मितभाषी, अगदी अबोल... मनातलं सांगणं त्याला कधी जमायचं नाही, पण मुग्धावर त्याचे मनापासून प्रेम होते... तिची वाट पाहणारे त्याचे डोळेच तिला सांगत होते... मुग्धासाठी दर वेळी हौसेने भारीच्या साड्या आणणारा, दर दिवाळीला दागिना घेणारा, मधुरा आणि मयंकच्या वेळी हळवा होत तिला जपणारा मोहन. तिला मोहनची अनेकानेक रूपे आठवत गेली... मुलांशी खेळताना त्यांच्या वयाचा होऊन दंगा-मस्ती करणारा बाप, तिला फुलासारखं जपणारा तिचा प्रेमळ नवरा... आणि सगळं सावरून घेणारा घरातला कर्तापुरुष... ह्याच्यावर सुद्धा अन्यायच झाला आपल्याकडून... तिच्या मनातले हे विचार जणू वाचता आले त्याला... आणि तो म्हणाला..
"मुग्धा! आता कसलाच विचार नाही करायचा... मस्त आनंदात रहायचं . सगळं घर बघ बरं एकदा ...काय काय बदल केलेत ते... तुला जे काही बदलायचे असेल ते सांग आपण सगळं तुझ्या मनासारखं बदलून घेऊया."
मुग्धा हसली, पण आत कुठेतरी तिला जाणवत होतं.. हे प्रेम नाही .. मोहनला माझी दया येतेय का? काळजी वाटतेय का? मला तो नेहमीसारखा "ए वेडाबाई!" म्हणाला नाही.. कदाचित.. आता तसं म्हणणं त्याला उचित वाटलं नसेल... विचारांच्या मांजाला बांधत तिच्या देहाचा पतंग घरभर फिरू लागला... ओळखीचे अनोळखीसे कप्पे शोधत. मागच्या अंगणातील सायली पांढरी शुभ्र झाली होती... आहाहा! सुवासात चिंब भिजली ती. मुग्धा मागच्या गोलाकार जिन्याने वर चढू लागली तशी सासूबाईंची हाक कानावर पडली..
"गरमागरम जेवून घ्या. चला सगळे."
ती तशीच उतरून हातपाय धुवून स्वयंपाकघरात गेली. आता छान प्रशस्त ओटा, डायनींग टेबल , फ्रीज आणि कित्येक अत्याधुनिक गोष्टी तिथे दिमाखात वावरत होत्या. सासूबाईनी पाने आधीच मांडली होती.. तिच्या आवडीचा आम्रखंड, पुरी भाजी, मसालेभात असा बेत होता. रखमा गरम पुऱ्या वाढत होती. मुग्धा चवीने आस्वाद घेत सावकाश जेवत होती. कित्येक वर्षांनी तिला असं मनसोक्त जेवताना बघून मोहनचे डोळे भरून आले असावेत तो हळूच कुणाच्याही नकळत डोळे पुसू लागला. तिला अचानक काहीतरी चुकल्यासारखं वाटलं..
"मधुरा , मधुरा कुठेय?"
"ती कॉलेजला गेलीये." सासूबाई म्हणाल्या..
"खूप मोठी झाली असेल ना! मला तर अजूनही इवलीशी दोन वेण्या घालून शाळेत जाणारी मधुरा आठवते."
"आता ताडमाड झालीये माझ्याही पेक्षा उंच... इंजिनिअरिंग सेकंद इयरला आहे. खूप हुशार आहे...बास्केटबॉल प्लेयर आहे.."
मोहन भराभरा माहिती सांगू लागला... मग मधुरा ह्या समान प्रिय धाग्यावर सगळ्या आठवणी एकेक जण सांगू लागले... मुग्धा हृदयाचा कान करून ऐकू लागली. आठ वर्षांची होती मधुरा... सतत आई आई .. सासूबाई तर म्हणायच्या सुद्धा ..
"पदराला बांधून ठेव तुझ्या ह्या पोरीला!"
मुग्धाला खुदकन हसू आलं. जेवण झाली तशी मुग्धा आवरासावर करू लागली .. पण नेमके काय नी कुठे ठेवावे हे न कळल्याने ती बावरून गेली... सासूबाई सारे उमजून हातानेच धीर देत म्हणाल्या..
"सारे नवीन आहे ना ! हळूहळू होईल हो सवयीचे..."
जेवणानंतरची तिची औषधे हातावर ठेवत मोहन म्हणाला ..
"औषध घेण्यात अजिबात दिरंगाई करायची नाही हं! वेळच्या वेळी सगळ्या गोळ्या घ्यायला सांगितल्या आहेत डॉक्टरांनी."
तिने शहाण्या मुलीसारखी मान डोलावली आणि गोळ्या घेऊन टाकल्या... तिला आराम करायला सांगून मोहन आपल्या शोरूमवर जाण्यासाठी निघाला. त्याच्या व्यवसायाचा व्याप आता खूप वाढला होता... 2 मोठे शोरूम्स आणि 3 शॉप्स ह्यांच्या जोडीला एक छोटा फर्निचरचा कारखानाही त्याने चालवायला घेतला होता. त्याच्याभवती कामांचा व्याप प्रचंड वाढला होता ... की त्याने स्वतःला कामात झोकून दिले होते, गुंतवून टाकले होते... मुग्धाला उगाच वाटले. गोळ्यांचा अंमल आणि मनसोक्त जेवणाची धुंदी तिच्या डोळ्यांवर चढू लागली तशी तिने बेडरुमची वाट धरली... फार काही बदल झालेले नव्हते.. फक्त भिंतींचा रंग जरा गडद वाटला तिला आणि पडदे.... पूर्वी ब्राऊन होते बहुदा पानापानाचे प्रिंट ... ती झोपेच्या अधीन झाली.
तिला जाग आली तेव्हा बराच उशीर झाला असावा... दिवेलागण झाली होती... ती बैठक खोलीत येऊन बसली... काहीक्षण आपण नेमके कुठे आहोत? ह्याची संगती तिला जुळवावी लागली. समोरून सॅग घेऊन धावतपळत येणारी एक उंच सडपातळ मुलगी तिला दिसली... तिला पाहताच ती मुलगी थबकली... तिच्या चेहऱ्यावरचे भाव झरझर बदलले... आणि ती खिळून तिच्याच जागी स्थिर उभी राहिली..
"ही आपली मधुरा..."
सासूबाई म्हणाल्या तशी भारावल्यासारखी मुग्धा तिला न्याहाळू लागली... हुबेहूब माझ्यासारखी दिसते ही... उंची मात्र मोहनसारखी आहे ... त्याहूनही उंचच असेल ताडमाड... तिला खुदकन हसू आलं. चेहऱ्यावर बेफिकिरी, केसांचा तो रंगीत भारा, ठिकठिकाणी फाटलेली पॅन्ट ...अरे देवा! काय हा अवतार हिचा? तेव्हा ही बडबडी होती मुलखाची आताही बडबडी आहे की ...?? विचारांच्या गर्तेत मुग्धा दोन पावले मधुराच्या दिशेने सरकली... मधुरा मात्र वेगाने मागे मागे सरकत , कोऱ्या चेहऱ्याने धावत मागचा जीना चढून वर तिच्या खोलीत गेली आणि धाडकन दार बंद केलं. हे सगळं इतकं झटपट झालं की मुग्धा भांबावून पाहत राहिली... सासूबाई शांतपणे म्हणाल्या..
"तिलाही वेळ द्यावा लागेल... मुग्धा तू तिच्याही बाजूने विचार कर एकदा... "
मुग्धाने होकारार्थी मान डोलावली... तिने देवघरात जाऊन देवापुढे समयी लावली... देवघर आणि तिचं मन उजळून निघाली... तिला शांत वाटू लागलं... तेव्हढ्यात रखमा चहा घेऊन आली... मुग्धाने मग तिची चौकशी केली, जुन्या आठवणींची उजळणी केली. हळूहळू कामांना लागणार असल्याचेही तिने बोलून दाखवले.
हा दिवस सरला तसे कित्येक दिवस सारखेच येत आणि संपून जात... मधुरा सोईस्करपणे मुग्धाला टाळत होती.... मुग्धा आली की ती तिथून उठून निघून जाई. मोहनला घरी यायला बहुतेक वेळी उशीरच होई... त्यात औषधे होतीच त्यामुळे मुग्धा तो येण्यापूर्वीच झोपून गेलेली असे. तिलाही कधीतरी वाटायचं मोहनने जवळ घ्यावं पूर्वीसारखं घट्ट मिठीत घ्यावं... देहाची आसक्ती वाटावी असं तिचं वय कुठे उरलं होतं? पण.. स्पर्शाची आणि त्यातल्या मायेची ओढ मात्र तिच्या मनाला सतत लागलेली असायची. झाडाफुलांत बागेत तिचे मन रमायचे, दिवसभर ती झाडांजवळ असायची .. अनेक नवी फुलझाडे तिने लावून घेतली .. त्यांची फुले गोळा करून ती देवांना हार करायची. गजरे सुद्धा करायची , माळायची मात्र नाही.
आठ वर्षांच्या लेकीनंतर तिला भेटलेली लेक 20 वर्षांची पूर्ण होती... स्वतःचे जग असणारी, स्वतःचे स्वतंत्र मत असणारी ,स्वतंत्र अस्तित्व असणारी... तिच्या ह्या जगातून तिने "आई" कित्येक वर्षांपूर्वीच पुसून टाकली होती आणि आता जी बाई समोर उभी होती तिच्याबद्दल केवळ तिरस्कार एव्हढी एकमेव भावना तिच्या मनात उरली होती. मुग्धाला हे सारं कळत होतं, मधुराच्या चेहऱ्यावरचा राग, संताप सारं तिच्यापर्यंत पोहीचत होतं... पण काय करायला हवं होतं तिने ?हेच तिला कळत नव्हतं. तिचे लेकीपर्यंत पोहोचायचे सगळे मार्ग तिच्या लेकीने धाडकन तोंडावर दार आपटून बंद केले होते. मधुरा घरांत असली की तिच्या मागे मागे दिसणार नाही अश्या बेताने मुग्धा फिरत असायची.. आपल्या लेकीला डोळे भरून बघावंस वाटणं ह्यात काय चुकीचं होतं?
एक दिवस मुग्धाला वाटलं... आपण किती क्षणांना गमावलं आहे ह्या मधल्या काळात... फोटो! हो फोटोतून आपल्याला त्यापैकी काही अनुभवता येतील का? तिने रखमाला सगळेच्या सगळे अल्बम आणायला सांगितले... मस्त सगळे आजूबाजूला पसरवत ती त्या पसाऱ्यात हरवून गेली... तिच्या लग्नाचे फोटो... बाबा किती प्रसन्न वाटताहेत. मग सगळे सण डोहाळजेवण मधुराचा जन्म बारसं.. कसली गोड होती ना आपली ही परी! तिच्या तिसऱ्या वर्षी मयंकचा जन्म... त्याच्या बारश्याचे फोटो... टाचणी टचकन रुतत जावी तसा झटक्याने तिने तो अल्बम बाजूला केला.. आता तिला पुढचे फोटो पाहावेसेच वाटे ना!... तो पसारा तसाच सोडून तिने बाजूला अंग टाकून दिले. तिचे डोळे काठोकाठ भरले होते... हुंदका कंठाशी दाटला होता... तिने तो घट्ट दाबून धरला... आणि डोळे गच्च मिटून घेतले... तिला मनांगणच्या साठे मॅडमची आठवण झाली,
"मुग्धा, बाळा गेलेल्या व्यक्तींसाठी तू ज्या तुझ्यापाशी आहेत त्या माणसांवर अन्याय करते आहेस."
तशी भानावर येत मुग्धा उठून बसली. बाबा गेले होते,मयंक केव्हाच गेलेला होता... हे सत्य स्वीकारायला बारा वर्षे लागली मुग्धाला. मधुराच्या पाठीवर मयंकचा जन्म झाला आणि ती स्वतःला कमालीची भाग्यवान समजू लागली. तिची दोन गोजिरवाणी पिल्लं आणि घर , नवरा हेच तिचं जग... ह्या गोकुळाव्यतिरिक्त काय हवं होतं तिला तरी? मधुरापेक्षा मुलगा म्हणून तिची काकणभर अधिक माया मयंकवर होती... मयंक गोरापान लाडोबा ..कुरळ्या केसांचा.. मयंक आणि बाबांचे मस्त मेतकूट जमायचे ते त्याला गोष्टी सांगत , गाणी म्हणून दाखवत.. दिवसभर त्याचं आबा आबा सुरू असायचं .
मयंक पाच वर्षांचा होता, भयंकर खट्याळ, खोडकर आणि चपळ... त्या दिवशी त्याला हाताला धरून ती कुठेतरी निघाली होती ... "कुठे बरं! बहुतेक भाजी आणायला..." मुग्धा स्वतःलाच म्हणाली. पलीकडच्या कोपऱ्यावर बाबा येतांना दिसले तसा मुग्धाच्या हाताला झटका मारून मयंक , "आ ss बा!" म्हणत धावत सुटला... दुसऱ्या बाजूने बाबा सुद्धा त्याच्या दिशेला झेपावले... "अरे अरे हळू...." म्हणेपर्यंत ... वेगवान ट्रॅक ... तिची प्रचंड मोठी आरोळी... रक्ताचं थारोळ... आठवणीनेही तिने डोळे गच्च मिटून घेतले... "आई गं! " अजूनही कालपरवा घडला असावा इतका तो प्रसंग तिच्या डोळ्यांपुढे उभा राहिला. तिच्या पोटचा गोळा आणि जन्मदाता बाप चिरडून ट्रक पुढे गेला.. सगळं संपलं होतं .मयंकच्या मेंदूचा चेंदामेंदा झालेला ... ज्या पायांवर तिने डोके टेकवून आजवर आशीर्वाद घेतले ते बाबांचे पाय धडावेगळे झालेले.... बाबा आणि मयंक जागीच गतप्राण झाले होते... मुग्धा कोसळून पडली ते चार दिवस शुद्धीवर आलीच नाही... प्रसंग इतका भयंकर होता की पाहणारे कित्येक रात्री झोपूच शकले नाहीत. मुग्धा तर हळवी, कोमल मनाची ...तिचं सगळं जग क्षणार्धात उलट-पालट झालं.
पुढे तिचं शून्यात बसून राहणं, कधी बाबा म्हणून धावत सुटणं तर कधी मयंकचे भास होण... नसलेल्या मयंकला जेऊ घालणं, आंघोळ घालणं... सगळं सगळं मोहन आणि घरच्या मंडळींनी तिची अवस्था समजून घेत लक्षात घेतलं... पण एक दिवस कहर झाला. मुग्धाने मयंकच्या वाढदिवसाची तयारी सुरू केली... सगळ्या ओळखीच्या लोकांना आमंत्रणे देऊ लागली, घर सजवू लागली... मोहनने आता मयंक आपल्यात नाहीये ही आठवण करून देण्याचा प्रयत्न केला ; पण हे सत्य स्वीकारायला मुग्धा तयार नव्हती. ती भयंकर आक्रमक झाली हातात येईल ते फेकायला तिने सुरुवात केली... घरातले सगळेच घाबरून गेले. दिवसेंदिवस हे सारं वाढत गेलं... शेवटी नाईलाजाने तिची रवानगी "मनांगण"ला करण्यात आली. तिथल्या प्रेमळ अधिक्षिका, डॉक्टर, वेगवेगळ्या उपचार पद्धतीने सकारात्मक बदल होण्यास हळूहळू सुरुवात झाली आणि तब्बल बारा वर्षांनी मुग्धा पुन्हा घरी परतली. ह्या साऱ्या काळात मोहन तिला महिन्यातून एकदा कधी दोनदा भेटायला येऊन जाई... ती कधीतरी बरी होईल आणि सगळं पूर्वीसारखं नॉर्मल होईल ह्या आशेवर तो देखिल दिवस ढकलत होता..
"ही आशा फार वेडी असते ... जसजसा काळ पुढे जात राहतो तसतशी वय वाढल्या म्हातारीगत दुबळी व्हायला लागते."
बारा वर्षे फार मोठा काळ होता आयुष्याचा... जगणे कुणासाठी थांबत नाही. सगळ्यांनी हळूहळू मुग्धाचं त्यांच्यासोबत नसणं स्वीकारलं होतं... त्यांचे प्रश्न त्यांच्या पातळीवर सोडवले होते... आणि जगायचा एक पॅटर्न सेट झाल्यावर मुग्धा पुन्हा परतली होती. तिचं परत येणं नक्की सुखावह होतं का?? तिचा तिलाच प्रश्न पडे... काय असतं ना माणूस गेला की सुटतो पण तो अश्या असून नसल्या अवस्थेत जिवंत आहे म्हणजे असून उपयोग नाही आणि नसून खोळंबा. प्रत्येकाच्या नजरेत तिला प्रश्नचिन्ह दिसायचे... आपण कायमचं गेलो असतो तर आज कदाचित मोहनचे दुसरे लग्न झाले असते त्याचा संसार , त्याचं आयुष्य मार्गी लागलं असतं... सासुबाईंचे काळजीने खोल खोल गेलेले काजळी धरलेले डोळे पाहिले की तिला फार अपराधी वाटायचं. 'पुन्हा ही पहिल्या सारखी तर वागणार नाही ना!' हा सासऱ्यांच्या डोळ्यांतील तणाव तिला अस्वस्थ करायचा... आणि मधुरा .. ती तर तिच्या वाऱ्यालाही उभी राहत नसे. शेजारपाजारचे, ओळखीचे , नात्यातील लोक हळूच डोकावून जात... दुरूनच तिचा अंदाज घेत... कधीकधी तर ते एखाद्या प्राणिसंग्रहालयात दुर्मिळ प्राण्याला बघावे त्या कुतुहलपूर्ण नजरेने तिच्याकडे पाहत.
एक दिवस मुग्धा कुठलीही जुनी कादंबरी वाचत बसली आणि तिचा वाचता वाचता डोळा लागला.. झोप गाढ म्हणावी अशी काही नव्हती... बैठक खोलीत मधुरा तावातावाने बोलत होती.... तिने सावध होत ऐकण्याचा प्रयत्न केला. मधुराला तिच्या काही मित्रमैत्रिणींना पार्टी द्यायची होती आणि त्यावरूनच आजी नातीचे वाद सुरू असावेत. मुग्धा उत्साहाने पुढे होत म्हणाली...
"आई काय करायचे आहे सांगा ना ! मी करेन सगळे पदार्थ , मधुराला आवडतील तसे पदार्थ करूयात"
दोघी एकदम गप्प बसल्या... आजीने मधुराला "नाही नको" अशी खूण केली... ती नेहमीप्रमाणे पाय आपटत तिच्या खोलीकडे निघाली... आज मुग्धाही चिवटपणे तिच्या मागे निघाली आणि थेट तिच्याशीच बोलली..
"मधुरा, काय झालंय? एकदा बोल तरी माझ्याशी."
तिरसटल्यागत मधुरा म्हणाली....
"आजी ... ह्या बाईंना स्पष्ट कल्पना दे... मला बोलायचं नाहीये ह्यांच्याशी.... "
"मधुरा! काय हे वागणं?"
आजीने दरडावलं... मुग्धा शांतपणे मधुराकडे पाहत एकेक शब्द जोडत म्हणाली...
"मधुरा... तू स्पष्ट सांगितलं नाहीस तर कसं कळेल मला? मला कळतोय तुझा त्रागा... तुला मला स्वीकारणं अवघड झालंय... मी काय करू तू सांग??"
बांध फुटल्यागत मधुरा बोलत सुटली.... शब्दांचे मोठमोठे लोट मुग्धाच्या अंगावर कोसळत गेले...
"उद्या माझ्या वाढदिवसाची पार्टी द्यायचिये मला... अचानक सगळ्यांना घरीच पार्टी हविये..कारण तुम्हाला माहिती असेलच ना!... शक्य झालं तर प्लीज... दोन तास त्यांच्या समोर येऊ नका. ह्या बाई कोण ? इतकी वर्षे कुठे होत्या? ह्या प्रश्नांची अवघड उत्तरे मला द्यायला लाऊ नका."
"मधुरा! कुणाशी बोलतेस तू ह्याचं भान ठेव..."
घरांत प्रवेश करणाऱ्या मोहनने मधुराला झापलं...मुग्धाने हातानेच शांत राहण्यास सांगितले.
"मी अश्या बाईशी बोलतेय जिच्या लेखी मी कुणीच नव्हते... तिचा लाडका लेक गेला त्यामुळे ती भान हरपून वेडीपिशी झाली पण त्या वेळी आपल्याला एक आठ वर्षांची मुलगी आहे , तिलाही आपली गरज आहे हे भानच जिला उरलं नाही... आणि आता ह्या सगळ्याची सवय झाल्यावर ही हिच्या सोयीने पुन्हा परत आलीये..."
"मधुरा बेटा नाईलाज होता ग माझा .. मी आई आहे तुझी ... तू तरी समजून घे ना!"
मुग्धा हताशपणे गयावया करत म्हणाली... तिचे डोळे केव्हाच ओसंडून वाहत होते.
"आई ही ही आई??.. माझी पाळी आली पहिल्यांदा तेव्हा कुठे होती ही आई? माझ्या दहावीच्या , बारावीच्या परीक्षेला कुठे होती ही आई... मला फणफणून ताप आला की रात्री उशाशी होती का ही बाई?? माझी वर्गातल्या टवाळ मुलानी छेड काढली तेव्हा कुठे होती ही?? सांगा सांगा ना..."
"मधुरा! लहान नाहीयेस तू ... ती आजारी होती . तिच्यावर उपचार सुरू होते..."
मोहन म्हणाला... त्यावर वरच्या पट्टीचा आवाज चढवत मधुरा म्हणाली...
"मान्य आहे मान्य आहे मला... ती बिचारी आहे! पण आता ती परत आलीये ना ...मग तिने माझ्या आयुष्यात येऊ नये..मला माझं आयुष्य जगू द्या... "आई कुठे आहे तुझी?" ह्या एकाच प्रश्नाचं आयुष्यभर उत्तर देऊन कंटाळा आलाय मला..."
सगळे अविश्वासाने गपगार झाले होते... मधुरा दाणादाण पाय आपटत निघाली ... थोड्या वेळाने परत फिरत मोहनला म्हणाली..
" मलाही फार त्रास द्यायचा नाहीये तुम्हाला... उपनगरचा आपला फ्लॅट पुढच्या महिन्यात रिकामा होईल पप्पा! भाडेकरूंनी जागा खाली केली की मी स्वतंत्रपणे राहीन तिथे... आणि हो! ह्या बाईंना सांगा सतत CCTV सारख्या मला पाहत जाऊ नका... त्रास होतो मला त्याचा..."
मधुराच्या पाठमोऱ्या आकृतीकडे मुग्धा पाहत राहिली... आपल्याच मालकीच्या घरात ,आपल्याच हक्काच्या माणसांत किती उपरे असतो आपण? नाती, घर, आपली माणसं ... सगळा मोहमायेचा पसाराच नाही का? बारा वर्षे मानसिक दुखण्याशी संघर्ष करून , बरी होऊन घरी परतलेल्या मुग्धाला घरांत जागा मिळाली होती पण माणसांच्या मनात मात्र तिला तसूभर देखिल जागा नव्हती... तिथे ती उपरीच होती.
✒️ यशश्री रहाळकर
