गोरी गोरी पान

              आज मकर संक्रात,आज काळ्या रंगाचं अनन्यसाधारण महत्व असतं. इतर वेळी अशुभ म्हणून तिरस्कार वाट्याला आलेल्या काळ्या रंगांच्या जादूचा हा दिवस. खरंतर काळी वस्त्रे उष्णता साठवून ठेवणारी असल्याने ह्या थंडीतल्या सणाला त्यांचा मान असावा.

पहिल्या वर्षी सुनेला आवर्जून काळी साडी घेतली जाते... त्या काळ्या साडीवर हलव्याचे दागिने अगदी उठून दिसतात.. मंगळसूत्राचे मणीही काळेच... तरीही काळा रंग अशुभ का कोण जाणे? आजकाल आवडीप्रमाणे सगळ्या शुभकार्यात सरसकट काळे कपडे घालतात...त्यांचं ते काळेपण जणू प्रगतीने पुसून टाकलंय.मात्र मनातून हा काळेपणाचा थर काही केल्या पुसला जात नाही... आम्ही गोरी गोरी पान फुलासारखी छान म्हणतच मोठे झालो...अनेकविध कथांमधून सातत्याने "गोरी=सुंदर" हेच समीकरण रुजत गेलं ,वाढत गेलं.प्रत्येकाची सौंदर्याची स्वतःची अशी एक व्याख्या असते... जरूर असावी पण त्यात सगळेच्या सगळे गुण जेव्हा एकट्या गोरेपणाच्या वाट्याला दिले जातात तेव्हा मात्र नवल वाटतं.

                भारतासारख्या प्रामुख्याने उष्ण प्रदेशात लख्ख गोरा रंग विरळाच.. अपवाद उत्तरेकडील काही राज्ये. आता जे कमी तेच किंमती ह्या तत्वानुसार गोरा रंग मानाचा तुरा ल्याला. मग सुरू झाली सौंदर्याची बाजारपेठ... तुम्ही 5 मिन tv पहिला तर 2 तरी व्हाईटनिंग क्रीम किंवा गोरं बनविणाऱ्या कॉस्मेटिक च्या जाहिराती दिसणारच.गंमत अशी की ह्याच्या मॉडेल मुळातच गोऱ्या पान. आता फेअर अँड लव्हली ची यामी गौतमी पहा गोरी पान. मग ही का advt करतेय? 

आता तर पुरुषांना सुद्धा वेगळ्या गोरं बनविणाऱ्या क्रीम उपलब्ध झाल्या आहेत. थोडक्यात गेल्या पिढीला जो गोरेपणा केवळ मुलींना आवश्यक वाटत होता आता मुलांचीही जीवनावश्यक बाब बनला आहे.हे फॅड फक्त भारतात नाही तर जगभर आहे बरका! थायलंड सारखा देश जिथला एकही माणूस मला काळा दिसलाच नाही तिथेही स्नेल व्हाटनिंग क्रीमच्या जाहिरातींचे बंबार्डिंग पार एअरपोर्ट पासून सुरू होते... कारण येणारे बहुसंख्य भारतीय पर्यटक ह्या गोऱ्या रंगासाठी त्यांच्या महागड्या क्रीम घेणार ह्याची खात्री असावी.

                 विज्ञानाची दिवसेंदिवस प्रगती होतेय की अधोगती हा प्रश्न पडावा एव्हढी ही समस्या बिकट करून ठेवली आहे. साधं सोपं आहे ...त्वचेखाली असणार मेलानीन हे प्राकृतिक रंगद्रव्य आपल्या त्वचेला रंग प्राप्त करून देतं. बहुतेक सगळ्याच सजीवांमध्ये हे रंगद्रव्य असतातच. हे मेलानीन/ melanin आपल्या त्वचेबरोबरच डोळे आणि केसांनाही रंग प्राप्त करून देते. आता हे मेलं... जरा जास्त झालं की रंग काळा कमी झालं की गोरा. मेलानीन कमी असेल तर डोळ्यांचा रंग देखील निळा किंवा फारच कमी असेल तर हिरवा होतो. याचं प्रमाण प्रामुख्याने आपली गुणसूत्रे ठरवीत असतात.मात्र हे रंगद्रव्य म्हणजे निसर्गाची प्राण्यांना दिलेली सुरेख भेट आहे.. हा मेलानीन नावाचा काळा जादूगार सूर्याच्या अतिनील किरणांमधील (अल्ट्रा व्हॉयलेट रेज मधील) घातक घटकांपासून कोशिकांचे रक्षण करतो... त्यामुळे सुरकुत्या पडण्यापासून तर त्वचेच्या कर्करोगापर्यंत अनेक त्वचेशी निगडित समस्यांपासून बचाव होतो. कमी ऊन असणाऱ्या थंड हवेच्या प्रदेशांत जन्माला येणाऱ्या मानवी प्रजातीत मुळातच ह्याचे प्रमाण निसर्ग कमीच ठेवतो त्यामुळे त्यांची त्वचा नैसर्गिक पणे गोरी उजळ असते.थोडक्यात आपण ज्याला शत्रू समजतो तो काळा रंग निसर्गाचे संरक्षक कवच आहे. हळूहळू जवळ येणाऱ्या जगाने भूगोलाच्या मर्यादा ओलांडल्या आता लोक जगाच्या वेगवेगळ्या कानाकोपऱ्यात जाऊन स्थायिक होऊ लागले... हळूहळू रंगांची सुरेख सरमिसळ बनत जाते आहे.आपण मात्र अजूनही आपल्या 'गोरी गोरी पान' वर ठाम आहोत.

               '100 तल्या 90 गर्भवती स्त्रिया बाळ गोरं व्हावं म्हणून प्रयत्न करत असतात' ... एका मासिकात हा सर्व्हे वाचला आणि खूपच हास्यास्पद वाटला. आई होतांना बाळ संपूर्ण निरोगी असणं, त्याच्या सगळ्या शक्तींचा योग्य विकास होणं ही सगळ्यांत गरजेची बाब आहे. मात्र प्रत्येक आईला आपला अभिमन्यू फक्त गोरा हवा... चक्रव्यूव्हाचं काय पुढे पाहता येईल.निसर्गानं आपल्याला सुरेख सावळा रंग दिला आहे... ना काळाकुट्ट ना पेल पांढरा.. सुवर्णमध्य साधला आहे. आपण मात्र ह्या गोरं व्हायच्या वेडापायी काय काय करतो? भलभलते क्रीम आणि कॉस्मेटिक्स चा भडीमार, वेगवेगळ्या ट्रीटमेंट आणि काय काय...

वास्तव हे आहे की त्वचेचा रंग खोलवर दडला आहे तो बदलता येत नाही तात्पुरता रंगवता येत असेलही... पण मूळ रंग त्याचा रंग दाखवणारच. त्यापेक्षा त्वचा चमकदार निरोगी करण्यावर अधिक लक्ष द्यायला हवे.

"रंग माझा वेगळा" नावाची एक अत्यंत अतिशयोक्ती पूर्ण सिरीयल सध्या सुरू आहे. त्यात बळेच काळी केलेली नायिका अगदीच बिचारी आहे.. खलनायिका काळ्या माणसांचा राग राग करते... आजच्या काळातही ह्या असल्या फालतू विषयांवर मनोरंजन होऊ शकतं??? कमाल आहे.मुळात नैसर्गिक त्वचेचा रंग ही काही माणसाची ओळख नव्हे.. पण आमच्याकडे तर देवीदेवतांची वर्णनेही रंगापासूनच सुरू होतात... तिथे मानवाची काय कथा.

              ह्या साऱ्या सामाजिक प्रभावामुळे बरेचदा एखादी रंगाने काळी व्यक्ती घुसमटून जाते. वर्गात शाळेच्या गदरिंगमध्ये तिला मागे उभे करणे, कॉलेज च्या नाटकात मुख्य भूमिका न देणे इथपासून तर लग्न नावाच्या बाजारात धोंड म्हणून वावरणे इथपर्यंत त्रास दिला जातो कधी ठरवून तर कधी बेमालूम. त्यात घरांत एखादे मूल गोरे असले आणि दुसरे काळे तर घरातूनच त्याच्या आनंदाला सुरुंग लागतो.. ,"ह्या रंगाचा ड्रेस नको घालू तुला शोभणार नाही" हे साधे स्टेटमेंट जिव्हारी लागणारे असू शकते.निसर्गाने दिलेले सारेच आपण आताश्या बदलायला निघालो आहोत.. नाकाची सर्जरी करून सुंदर करा, गालांची करा हनुवटीची धार लावा...

हे सगळं करून तुमचं स्वतः च बाकी ते काय राहतं. आपले dna समर्थ वारसा आहे आपला... ते काही दोष वाहून आणत असतील तर प्रचंड कौशल्येही वाहून आणतातच आपल्या पर्यंत...👍आजवर निसर्गाला दिलेलं आव्हान माणसासाठी घातकच ठरलं आहे.मुळात आपण आपल्या समोरच्या व्यक्तीला 'माणूस' मानत असू तर त्याच्या कोणत्याही नैसर्गिक माणूसपणाचा अडथळा वाटणार नाहीच. कित्येक आफ्रिकन विश्वासुंदरिंनी हे प्रत्यक्षात सिद्ध केलंय... कित्येक अशी क्षेत्रे आहेत जिथे सौंदर्य ही असेट आहे... ते प्रत्येक क्षेत्र रंगापलीकडे जाऊन विचार करणारे आहे.मोठमोठ्या रंगबदलू कंपन्या आपल्याला व्यवस्थित चुना लावत आहेत... तो बंद करणे आपल्याच हाती आहे.बहुतेक मोटीवेशनल सेमिनार्स मध्ये सांगितली जाणारी काळ्या फुग्याची गोष्ट सदैव स्मरणात राखली पाहिजे... फुगा वर जातो तो त्याच्या रंगामुळे नव्हे तर आतल्या हवेमुळे... रंगांच्या आतल्या माणसांत दडलेल्या गुणांमुळे...👍

           मकर संक्रात म्हणजे संक्रमण ... ते केवळ सूर्याचे नसावे तर विचारांचेही संक्रमण व्हायला हवे... ह्या संक्रातीला गोरी गोरी पान चे परीघ मोडून "सावळे सुंदर रूप मनोहर" कडे वाटचाल करूया.

■◆◆■ मकरसंक्रांतीच्या हार्दिक शुभेच्छा! ■◆◆■

©🔏 यशश्री रहाळकर