केक आणि बरंच काही....🎂

काल new year party साठी ... ओह ओ! 

हल्ली "New Year Bash!🎊" असं असतं नाही का? ? तर त्या निमित्ताने घरांत 10/12 पदार्थ तयार असतांनाही माझी लेक हुप्प होती कारण केक नव्हता.... माझीच लेक ती.. वडिलांचा समंजसपणा कणभरही न घेता माझ्यातला हट्टीपणा अधिक प्रगत अवस्थेत तिच्यात आला असणार नक्कीच!☺️ मन अचानक उडी मारून माझ्या बालपणात गेलं... माझ्या लहानपणी आमच्या गावात बेकरी नव्हतीच... हो हो! मी काही दुर्गम भागातली नाही किंवा "आमच्या वेळी" म्हणावं इतकी म्हातारी सुद्धा नाही.. पण खरंच! नव्हती हो बेकरी. जिल्ह्याच्या ठिकाणी म्हणजे बुलढाण्याला किंवा अकोल्याला काही कामानिमित्त बाबा गेले की माझ्यासाठी ब्रेड यायचा... "राशा ब्रेड" अजूनही आठवतो मला 🙄... मी आठ /नऊ वर्षांची असेन तेव्हा एका मुस्लीम व्यक्तीने बेकरी सुरू करून घरोघर ब्रेड, टोस्ट आणि खारी विकायला सुरुवात केली. सकाळी बरोब्बर साडे सहाला त्याचा एक पोऱ्या (म्हणजे फार लहान किंवा मोठा नसलेला एक पोरगेलासा... ) सायकलची घंटी वाजवत जायचा... पण आजीबाईंना त्याच्याकडून काही घेतलेलं चालत नसे. कधीतरी आजी गावाला गेली किंवा अगदी मेहेरबान झाली तरच एखाद्या रविवारी खारी किंवा टोस्टची खरेदी होई... आहाहा! काय वर्णू तो सोहळा... पहाटे लवकर उठून सगळं आवरून बसायचं.. कारण उठायला किंवा तोंड धुवायला जराही उशीर झाला तर खारी संपलेली असायची.. घरात इतकी माणसं होती की हाजीर सो वझीर ..👍 सकाळी सहालाच आवरून गेट बाहेर आम्ही घिरट्या घालत बसायचो.. तो बेकरीवाला पोऱ्या लांबून दिसला की कोण आनंद होई. मात्र केक हा प्रकार तोपर्यंत ठाऊकच नव्हता. 

माझ्या सारख्या खेड्यातल्या येड्यांच कॅलिफोर्निया म्हणजे नागपूर... माझं आजोळ . तिथे गेलं की आवर्जून हॉटेलमध्ये जाऊन मसाला डोसा खाण्याचा कार्यक्रम होई. क्रीमची बिस्किटं मी तिथेच पहिल्यांदा चाखली.. ते दोन बिस्किटांच्या मधील क्रीम ..त्यात जॅम..🤤🤤 तेव्हा तेव्हढंच मिळायचं "जिमजॅम"... आजही मी क्रीमचं बिस्कीट खातांना डोळे मिटून घेत त्याची चव घेते.. माझी अशी ब्रम्हानंदी टाळी लागली की माझी लेक हसत सुटते... तिला किंवा तिच्या पिढीतल्या कुणालाच ही गंमत कळणे शक्यच नाही. पदार्थांची वाट पाहणं काय असतं आणि त्यानंतर तो पदार्थ मिळाल्याचा अवर्णनीय आनंद ह्या पिढीच्या वाट्यालाच आलेला नाही. ....तर साधारण दहा वर्षांची असेन तेव्हा पहिल्यांदा केक पहायला 😍आणि एकच तुकडा खायला मिळाला🎂🍰एका अतिश्रीमंत वाढदिवस सोहळ्याला आमची वर्णी लागली आणि "केक" नावाचा पदार्थ कळला... पुढे अधून मधून आवर्जून मला आवडतो म्हणून केक आणला जाऊ लागला.. तेव्हा तो एक लांबट विटे एव्हढाच असायचा.... आणि "व्हेज केक" असली काही भानगड अस्तित्वात आलीच नव्हती. 😂 त्याच दरम्यानच्या काळात दूरदर्शन वरील सिनेमा/सिरीयल मधील वाढदिवसांचे केक पाहून वाढदिवसाला केक हवाच असा आग्रह बालगोपाल धरू लागले. आमच्या गावातील काही हुशार मिठाई वाल्यांनी ह्यावर नामी युक्ती काढली ... मिल्क केक नामक कलाकंद किंवा पक्क्या पेढ्याच्या थरावर चक्क आयसिंग करून केक म्हणून विकला जाई.🤣🤣 हा असा पेढेगाठी केक आणून कित्येक पोरांना येड्यात काढायची कामं घरोघरी होत असत. त्या सिनेमातल्या घोड्या, वयस्कर ,चाळीशीच्या वाटणाऱ्या हिरॉईनचे अठरावे वाढदिवस ,त्याची पार्टी आणि हिरोचं दुःखी गाणं पाहत आयुष्याची अनेक वर्षे वाया गेली... पण तो भलामोठा 3 मजली केक कापतांना मात्र मी डोळ्यांत प्राण गोळा करून बघायची..🎂😯असं माझं केकवरील प्रेम हळूहळू वाढत गेलं.. आणि एकदिवस मोठ्ठी हिम्मत गोळा करून मला वाढदिवसाला केक कापायचा असल्याचे मी सांगितले.... माझ्या घरी जणूकाही मी पोपटात प्राण असलेल्याचा पोपट मागितला असावा असा गहजब झाला. माझ्या कर्मठ घरांत मी आता निर्लज्जपणे केक मागतेय, उद्या सामिष भोज मागेन आणि परवा एखाद्या मार्टिन गायकवाड चा हात धरून पळून जाईन असे गृहीतक मांडले गेले🙄🤦🤦 पुढे केकचा "क" सुद्धा मी काढला नाही.

आमच्या तीर्थरूपांना कँडल फुंकर मारून विझवणे आणि केक कापणे हे धार्मिक अधःपतन वाटत असे. ... सगळ्यांत महत्वाचे म्हणजे त्या वेळी वडिलांना "अहो बाबा!" म्हटले जाई आणि घरी त्यांचा धाक असे, त्यांचा शब्द प्रमाण मानला जाई. हल्ली सारखा "ए डॅडू " किंवा "पप्पूडी" वगैरे काही झाला नसल्याने बिनबोभाट विरोध न करता ऐकण्याची सवयच होती... सगळ्याच मुलांना ती असे...🤔🙄 हे असं काही बोललं की माझी लेक "अविश्वसनीय! अद्भुत!" म्हणत पाहत राहते .. आणि थोड्या वेळात माझ्याकडे एलियन असल्यागत पाहत निघून जाते.🤷🤦 असो तर मुद्दा हा आहे की वाढदिवसाला केक असावा अशी मनातून इच्छा असूनही मागायची हिम्मत नव्हती. दिवार मधल्या शशी कपूर सारखेच माझ्याकडे काहीही नसले तरी "मेरे पास माँ है।" ...हे मात्र होते. माझ्यावरील प्रेमापोटी माऊलीने पैसे कुणास ठाऊक कसे वाचवून इलेक्ट्रिक ओव्हन घेतला. एका नॉन महाराष्ट्रीयन मैत्रिणीकडून केक शिकून आली... गुपचूप 3 अंडी आणून केक केला... तुम्हाला सांगते "अजि म्या ब्रम्ह पाहिले" असे भाव डोळ्यांत साठवून मी ओरडत सुटले तसा ममताळू माऊलीचा सटकन धपाटा बसला...😢🤐  "गप्प बसून गिळा.. गावाला दवंडी पिटवून सांगू नका."  तो धाकच एव्हढा जबरदस्त होता की अजूनही मी केक गप्प बसूनच खाते😂😂... तुम्हाला सांगते काय केक असायचा तो... आहाहा! घरी व्हेज केक असे सांगितले असले तरी त्यातील चोरून घातलेल्या अंड्यांचा खमंग खरपूस वास घरभर दरवळून जायचा. त्यावेळी चांगले मिक्सर ब्लेंडर्स वगैरे नव्हते . एकच अर्धमेला 'सुमित'चा मिक्सर होता तो दाण्याचे कूट करतानाची धापा टाकायचा. आई बिचारी तास तासभर ते केकचं बॅटर हाताने फेटत बसायची..😢 भरीस भर लोडशेडिंग होतं... एकदा गेले की अकरा बारा तास लाईट जायचे... मध्यंतरी लॉक डाऊन मधील विरंगुळ्यात मी लेकीला लाईट गेल्यावर आम्ही कसे धम्माल करायचो हे सांगितले... 🙄😕 त्यावर ती म्हणाली, "oh mom!Nope!  am not  your reader" थोडक्यात मी रचून गोष्टी फेकते आहे असे तिचे मत... बहुदा अष्मयुगातून direct आपली आई आली असावी असे तिला वाटले. असो! ह्या सगळ्या युद्धजन्य परिस्थितीतून मार्ग काढत माझी आई awesome यम्मी केक बनवत असे.. बहुतेक वेळा ड्राय फ्रुट चा थर देऊन किंवा टुटी फ्रुटीचा थर... फ्लेवर एकच व्हॅनिला. खरा केक अंड्याचाच👍😊 बाकी सगळं झूठ आहे व्हेज केक वगैरे सगळ्या अंधश्रद्धा आहेत...... हे म्हणजे कोथींबीर वडीतून कोथिंबीर काढून घेण्यासारखं आहे.☺️

पुढे (नाईलाजाने) मोठं झाल्यावर केकचा नाद सोडावाच लागला... मग मला माझं स्वयंपाकघर मिळाल्यावर मी केक करू लागलेही पण ती मज्जा काही आलीच नाही. हल्ली सोहळ्यांचे इव्हेंट झाले आणि केकने आपल्या प्रत्येक इव्हेंटवर हुकूमत गाजवायची ठरवली आहे... वाढदिवस आणि लग्नाचा वाढदिवस ह्या खेरीज छोट्या मोठ्या गेट टू गेदरला सुद्धा केक कापण्याचं प्रस्थ वाढलं आहे. नुकतेच मी एका धर्मरक्षणाचे आणि संस्कृती संवर्धनाचे पोकळ ढोल सतत वाजविणाऱ्या  मैत्रिणीच्या घरच्या साखरपुड्याच्या फोटोत दोघांना केक कापतांना पाहिले....फाटक्या तोंडाच्या मला गप्प बसवत नाही अशा वेळी!🤦 मी थेट विचारलंच तिला ... त्यावर तिने लेकीचा साखरपुडा केला नसून रिंग सेरेमनी केल्याचे मला कौतुकाने सांगितले...असेल बाई ! 👍 मी खेड्यातली येडी.🤐 कुणी रिटायर्ड होतंय केक कापा, लग्न करताय केक कापा,न्यू इयर,  डोहाळेजेवण, बारश्याचा सुद्धा केक, दुकान ओपनिंग केक कापून😟😖 कुठे नेवून ठेवलाय महाराष्ट्र माझा!☺️☺️ बाकी वेळी मी शांत बसून इव्हेंट बघत असते पण डोहाळेजेवण सॉरी सॉरी हं!👍 बेबी शॉवरला मला प्रचंड टेन्शन येते. अहो! तो अर्धा केक आतून गुलाबी आणि अर्धा निळा असतो... त्या डोहाळतुलीने एक त्रिकोणी तुकडा कापायचा असतो.. तो बाहेर काढून सगळ्यांना दाखवतात गुलाबी असेल तर बेबी गर्ल... निळा असेल तर बेबी बॉय... अहो जॉइन्टचा पार्ट निघाला तर.. 🤔 ह्या प्रकाराचे इतके दडपण असते की मीच जीव मुठीत धरून बसलेली असते .. मुलगा /मुलगी काहीही चालेल देवा! जॉइन्टचा भाग काढू नको! एकतर आपल्याकडे ह्या असल्या अंदाजांना अवास्तव महत्व देतात... उगाच टेन्शननी एखादी म्हातारी "राम" म्हणायची..😑😐 आमच्या डोहाळे जेवणाला एक बरं होतं.. कसल्या तरी अगम्य खिरी असायच्या काय उघडलंय हे कळणारी आजीच पाहून...ओळखून घोषित करायची.. कारण तिनेच केलेले असल्याने ते गव्हल्या, मालत्या, फणोले, नखोले काय असेल ते तिलाच कळायचं.... फार फार तर पेढा आणि बर्फी असायची नो झंझट!👍 आता मात्र सगळी गोळाबेरीज एका केकमध्ये होते... सेलिब्रेशन केक शिवाय होऊच शकत नाही एव्हढी वेळ येऊन ठेपली आहे.

केक हेच पहिलं प्रेम असणाऱ्या माझ्यासाठी हे "सेलिब्रेशन केक" खाणे म्हणजे जबर शिक्षाच असते. ह्या पदार्थाला केक म्हणावे असे त्यात काहीही नसते. चाराण्याच्या कोंबडीला रुपड्याचा मसाला.. तशी गत. किलो किलोने आयसिंग असणाऱ्या ह्या केक मध्ये मूळ केकच अदृश्य होतो... जरी थोडासा मिळाला तरी तो अत्यंत बेचव थुकरट असतो..😖 त्यात व्हेज केक , वेगन केक आणि डाएट केक ही म्हणजे शुद्ध थट्टाच. उपासाचा केक पाहून तर ,"मला प्रभूने मुक्ती द्यावी .बस! हे पाहिले हे या जन्मासाठी पुरे आहे" अशीच प्रार्थना मी केली. भरीस भर जिलबी केक, गुलाबजाम केक आणि रसमलाई केक... देवा !😝 "परभु! इ तो रांग नंबर लगा है। " केक असा असावा की ह्या इतर कसल्याही कुबड्या लागूच नये. काहीतरी भन्नाट करायचे म्हणून पुरणपोळी फ्लेवर केक😩 हे म्हणजे अती झालंय. "पेस्ट्री शेफ" नावाची नवी जमात भारतात निर्माण होऊ लागली आहे..त्यांच्या creativity पुढे खरंच थक्क व्हायला होतंच👍.. थीम केक अलौकिक सुंदर असतात... पैठणी केक, पर्स /हँडबॅग केक, दागिन्यांचे केक पाहूनच डोळे तृप्त होतात.. 😌. पण creativity च्या लेबलखाली काहीही कराल का! चपला/ सँडल चे केक... खा खेटरं !😒 त्याहीपुढे जाऊन कमोड आणि खाजगी अवयवांचे केक ... शी ! कसली ही विकृती ???😡 हल्ली हनिमूनला सुद्धा केक कापतात म्हणे आणि हा केक खास पॉर्न कंटेंटचा असतो... अल्कोहॉलिक पदार्थ वापरून केलेला हा केक प्रचंड महागडा असून खास बनवला जातो.... ह्याला मोठी मागणी असल्याचेही मला काही खास केक बनवण्याऱ्यांनी सांगितले आणि मी उडालेच..🙄

 कदाचित... कदाचित बाबा आणि त्यांच्या पिढीचे बरोबर होते... केक आपल्या अधःपतनाचा आरंभ तर नाही ना?😢 मला प्रश्न पडलाय.... प्रत्येक पदार्थ आपली स्वतःची संस्कृती घेऊन येतो का?? दहीभात शांत तृप्त करणारा, पोहे मस्त पोटभरीचा गप्पा मारत खाण्याचा पदार्थ... इडली आली आणि आपण उभ्या आडव्याने घाई घाईत चटणी इडली गिळायला शिकलो. पिझ्झा आला आणि तो पचायला आपण कोक प्यायला लागलो, तसा केक व्यक्तिस्वातंत्र्याची अफाट वादळे घेऊन येणार आहे... रिंग सेरेमनीत मोठ्यांचा सहभाग नाही ते कपाळावरचं कुंकावर चिकटवलेलं नाण नाही की लक्ष्मी म्हणून पूजन नाही. बेबी शॉवर मध्ये मोठ्यांचे बाळाला आशीर्वाद नाहीत... आणि वाढदिवसाच्या केक मध्ये औक्षणाचं मांगल्य नाही. केक कापू नये अश्या बुरसटलेल्या विचारांची मी मुळीच नाही पण खरंच! प्रत्येक वेळी आपल्या रूढी प्रथा नाकारून  महत्व देण्याइतपत त्या पदार्थात काहीही नाही. आपलं ना सांस्कृतिक बर्गर झालंय .. नव्या जुन्या पावांच्या मध्ये आपण दबलो जातोय... कदाचित हेच प्रत्येक पिढीचं होत असावं... मात्र जे अयोग्य आहे ते डोळसपणे ओळखून ते वेळीच धुडकावून लावण्याचं बळ आपल्या आधीच्या पिढीत होतं.. कडक सॅल्युट.. त्या सगळ्या कडक आईवडिलांना ज्यांनी खऱ्या अर्थानं आपल्या सगळ्यांना घडवलं. तेव्हढी ताकद कदाचित आजच्या आईवडिलांमध्ये नाही...नव्या प्रवाहाच्या रेट्यात आपली मुळे सोडू नका.. नाहीतर वाहावत जाणे अटळ आहे.

 

 ©️✒️ यशश्री रहाळकर